Malatya Büyükşehir Belediye Başkanı Sami Er, Türkiye'nin ev sahipliğinde gerçekleştirilecek Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği 31. Taraflar Konferansı (COP31) hazırlıkları kapsamında Malatya'da düzenlenen uluslararası toplantıda, kentin yeşil dönüşüm vizyonunu anlattı.

"COP31 Eylem Gündemi Öncelik Alanı: İklime Dirençli Şehirler – Yerelden Küresele İş Birlikleri" başlıklı panelde konuşan Başkan Er, Malatya Büyükşehir Belediyesi olarak iklim taahhütlerini somut ve ölçülebilir yatırımlara dönüştürmeyi hedeflediklerini belirtti.

İLBANK Uluslararası İlişkiler Grup Başkanı Şevket Altuğ Taşdemir moderatörlüğünde düzenlenen panele TOKİ Başkanı Mustafa Levent Sungur, Dünya Bankası Türkiye Ofisi Baş Çevre Uzmanı Denis Jean-Jacques Jordy, Birleşmiş Milletler İnsan Yerleşimleri Programı (UN-Habitat) Doğu Avrupa ve Orta Asya Bölge Ofisi Direktörü Dr. Erfan Ali ile JICA Türkiye Ofisi Baştemsilcisi Daisuke Watanabe de katıldı.

Konuşmasında iklim krizinin şehirler üzerindeki etkilerine dikkat çeken Başkan Sami Er, Malatya'nın geleceğini üç temel eksen üzerinde şekillendirdiklerini söyledi.

Er, "İklim değişikliği artık geleceğe dönük bir öngörü değil, şehirlerimizin karşı karşıya olduğu acil bir gerçektir. Bu nedenle projelerimizi; iklim direnci ve çevresel altyapı, düşük karbonlu ve sürdürülebilir ulaşım ile sosyal dayanışma ve sürdürülebilir yaşam başlıkları altında yürütüyoruz. Doğal kaynaklarımızı koruyor, suyu verimli kullanıyor, karbon yutak alanları oluşturuyor, yenilenebilir enerji yatırımlarını artırıyor ve sosyal dayanışmayla güçlü bir gelecek inşa ediyoruz." ifadelerini kullandı.

Malatya'da su yönetimine yönelik yürütülen projeler hakkında bilgi veren Er, kent genelinde halen 9 içme suyu arıtma tesisinin faaliyet gösterdiğini, Arguvan ve Hekimhan'da ise yeni tesislerin planlandığını söyledi.

Kentin su altyapısını akıllı hale getirmek amacıyla DMA (ölçülebilir alt bölge) sisteminin genişletildiğini belirten Er, mevcut 48 DMA bölgesinin 2028 yılına kadar 108'e çıkarılacağını ve bunun yaklaşık 9 milyon euroluk yatırımla gerçekleştirileceğini açıkladı.

6 Şubat depremlerinin ardından yaşanan su kayıplarına dikkat çeken Başkan Er, Beydağı İçme Suyu Projesi ile Malatya'nın uzun vadeli su ihtiyacını güvence altına alacaklarını belirterek, "Tek bir su kaynağına bağımlılığı sona erdiriyoruz. Bu yatırımın maliyeti yaklaşık 70 milyon euro." dedi.

Kentte işletilen 14, yapımı süren 2 ve planlanan 9 atık su arıtma tesisiyle çevrenin korunduğunu ifade eden Er, 25,8 milyon euroluk Merkez İleri Biyolojik Atık Su Arıtma Tesisi'nin günlük 135 bin metreküp kapasiteyle hizmet verdiğini söyledi.

Yeşil şehir vizyonuna ilişkin değerlendirmelerde bulunan Başkan Er, Malatya'nın yeniden inşa sürecinin yalnızca deprem yaralarının sarılmasıyla sınırlı olmadığını söyledi.

"Malatya'yı sadece yeniden inşa etmiyor, iklim krizine dirençli hale getiriyoruz." diyen Er, 13 ilçeyi kapsayan iklim eylem planıyla sera gazı emisyonlarının yüzde 25 azaltılmasının hedeflendiğini kaydetti.

Bu kapsamda;

1 milyonun üzerinde ağaç dikildiğini,

600 bin metre kapalı sulama hattı oluşturulduğunu,

210 sulama havuzunun hizmete alındığını,

Okullarda her yıl yaklaşık 15 bin öğrenciye çevre ve sıfır atık eğitimi verildiğini,

Deprem yıkıntılarının geri dönüştürülerek karbon ayak izinin yüzde 80 azaltıldığını,

Eski döküm alanlarının rehabilite edilerek 1 milyon metrekare yeşil alan oluşturulduğunu ifade etti.

Malatya'da yürütülen döngüsel ekonomi projelerine de değinen Başkan Er, Türkiye'de ilk olma özelliği taşıyan gazifikasyon, biyometanizasyon ve deponi gazı sistemleri sayesinde günlük 9 megavat elektrik üretildiğini ve bunun yaklaşık 25 bin hanenin yıllık elektrik ihtiyacını karşıladığını söyledi.

Evlerden toplanan atık yağların jel sabuna, organik atıkların ise sokak hayvanları için mamaya dönüştürüldüğünü belirten Er, entegre atık tesislerinde oluşan atıl ısının sera üretiminde kullanıldığını ifade etti.

Organik atıklardan biyogaz ve kompost üretimini hedefleyen biyometanizasyon tesisinin de planlama aşamasında olduğunu açıklayan Başkan Er, kadın kooperatiflerinin bu süreçte aktif rol alacağını dile getirdi.

Ulaşım yatırımlarına ilişkin de bilgi veren Başkan Er, Malatya'nın düşük karbonlu ulaşım sistemine geçiş sürecini anlattı.

Kentte hizmet veren 22 elektrikli trambüs sayesinde yılda yaklaşık 1 milyon litre fosil yakıt tüketiminin önüne geçildiğini ve 2 bin 700 ton karbon salımının engellendiğini belirten Er, 100 elektrikli otobüs ve 12 megavatlık güneş enerji santrali projesinin yatırım bedelinin 77 milyon euro olduğunu söyledi.

Elektrikli ulaşım sisteminin yıllık yaklaşık 12 milyon euro yakıt tasarrufu sağlayacağını belirten Başkan Er, yatırımın dört yıl içinde kendini amorti edeceğini ifade etti.

Beylerderesi İkinci Viyadüğü, Tramvay Hattı 1. Etap Projesi ile Banliyö Hattı projelerinin de Malatya'nın ulaşım altyapısını güçlendireceğini kaydeden Er, "Trambüsten elektrikli otobüslere, raylı sistemlerden yeni ulaşım koridorlarına kadar uzanan bu dönüşümle Malatya'yı COP31 hedefleri doğrultusunda sürdürülebilir ulaşım alanında Türkiye'ye ve dünyaya örnek bir şehir haline getireceğiz." dedi.

Başkan Sami Er konuşmasının sonunda uluslararası finans kuruluşlarına çağrıda bulunarak, birçok çevre yatırımının uygulama projelerinin tamamlandığını söyledi.

Er, "DMA yatırımlarımızın genişletilmesi, merkez atık su arıtma tesisimizin ikinci kademe yatırımı, arıtılmış suyun yeniden kullanılması, solar çamur kurutma tesisleri, güneş enerji santralleri ve elektrikli otobüs filomuz gibi projelerimizin fizibiliteleri tamamlandı. Çevresel ve sosyal etki raporları hazırlandı. Bu projeler uluslararası finans kuruluşlarının değerlendirmesine sunulabilecek olgunluğa ulaşmıştır. Hibe, uygun koşullu kredi, teknik destek veya karma finansman modelleriyle bu yatırımlarımıza destek verilmesini bekliyoruz." ifadelerini kullandı.

Panelde konuşan TOKİ Başkanı Mustafa Levent Sungur ise kurumun bugüne kadar 1 milyon 767 bin konut ve 70 bin 548 sosyal donatı inşa ettiğini belirterek, toplam yatırım tutarının 6 trilyon 141 milyar liraya ulaştığını açıkladı.

Malatya'da deprem sonrası yürütülen çalışmalara değinen Sungur, kent merkezindeki sosyal konutların hak sahipleri için kura çekiminin cuma günü yapılacağını ve teslim sürecinin başlayacağını duyurdu.

JICA Türkiye Ofisi Baştemsilcisi Daisuke Watanabe, Malatya'nın yeniden yapılanma sürecini "daha iyisini inşa et" yaklaşımının başarılı bir örneği olarak değerlendirirken, Dünya Bankası Türkiye Ofisi Baş Çevre Uzmanı Denis Jordy ise Malatya'nın iklim direnci ve afet sonrası toparlanma konusunda örnek bir şehir haline geldiğini söyledi.

UN-Habitat Bölge Direktörü Dr. Erfan Ali de iklim değişikliğiyle mücadelenin şehirlerde kazanılacağını belirterek, Malatya'nın yürüttüğü çalışmaların yerel yönetimler açısından önemli bir model oluşturduğunu ifade etti.